W 2009 r. Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w Lublinie obchodziło 110-lecie istnienia. W 1899 r., dzięki inż. Adolfowi Weisblatowi, zostało uruchomione pierwsze ujęcie wody głębinowej, a żeliwnymi rurami popłynęła woda do 88 lubelskich domostw. Sieć wodociągowa liczyła wtedy ok. 8,5 km. Od tego czasu wiele się zmieniło, znacznie wydłużyła się sieć wodociągowa i kanalizacyjna, wybudowane zostały nowe ujęcia i pompownie, powstała nowa oczyszczalnia ścieków. Jakie cele spółka stawia sobie dzisiaj? Co zaświadcza o jej nowoczesnym obliczu?

W okresie 110-letniej działalności lubelskie Wodociągi przekształciły się z małej, zatrudniającej zaledwie kilka osób firmy w jedno z najbardziej nowoczesnych, innowacyjnych i dynamicznie rozwijających się przedsiębiorstw wodociągowych w Polsce. Spółka podejmuje działania, które mają na celu budowanie i promowanie zrównoważonej ekogospodarki. Dąży do poprawy stanu środowiska – czystości wody, gleby i atmosfery, wpływając pozytywnie na jakość życia każdego mieszkańca Lublina.
By sprostać coraz wyższym europejskim wymaganiom, podejmuje szereg działań inwestycyjnych. W procesie dostarczania wody zautomatyzowano większość procesów technologicznych, zwiększono niezawodność, zmniejszono energochłonność, co wpłynęło korzystnie na lepsze wykorzystanie zdolności produkcyjnych. Wdrożono innowacyjny system komputerowego monitoringu pracy sieci wodociągowej, kontrolujący ciśnienie wody w strategicznych punktach sieci i nadzorujący pracę pompowni.

Od kilku lat bardzo istotnym elementem finansowania rozwoju inwestycyjnego w branży wodociągowej są fundusze unijne. Czy korzystają Państwo z dotacji UE? Jakie są największe problemy z ich uzyskaniem i rozliczeniem?

Spółka posiada duże doświadczenie w realizacji, rozliczaniu i zarządzaniu projektami inwestycyjnymi współfinansowanymi przez UE. Obecnie w realizacji są dwa projekty infrastrukturalne: Oczyszczanie ścieków w Lublinie – projekt realizowany w ramach Programu ISPA/FS – oraz Rozbudowa i modernizacja systemu zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków w Lublinie – w ramach Funduszu Spójności. Z doświadczenia wiemy, że starania o dotacje to skomplikowany proces, w którym zwycięzcami są najlepiej przygotowani. Konieczne jest rzetelne i fachowe przygotowanie dokumentacji projektowej, przetargowej i programów funkcjonalno-użytkowych. Jednocześnie istotne jest dostosowanie inwestycji do wymogów unijnych, co wymaga bardzo dobrej orientacji i profesjonalnej wiedzy z wielu dziedzin prawa unijnego i krajowego.
Główne problemy, z jakimi boryka się beneficjent, to wydłużony tryb pozyskiwania wszystkich decyzji administracyjnych, niezbędnych przy realizacji projektu. Istotną barierą są również zmieniające się wytyczne Ministerstwa Rozwoju Regionalnego dotyczące projektów infrastrukturalnych oraz dostosowanie dokumentacji przetargowej do zmian w ustawie Prawo zamówień publicznych. Problemem są także opóźnienia w terminowym wypłacaniu środków, wynikające z procedur stosowanych przez instytucje wdrażające w trakcie rozliczania przyznanego dofinansowania.

Jednym z największych aktualnie wykonywanych projektów spółki jest Rozbudowa i modernizacja systemu zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków w Lublinie, współfinansowana ze środków Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko. Jaka jest wartość tego przedsięwzięcia, jakie korzyści przyniesie jego realizacja?

Całkowity koszt kształtuje się na poziomie ok. 429 654 740 zł, w tym planowana kwota dofinansowania ok. 237 947 765 zł. W wyniku zrealizowania tego projektu chcemy osiągnąć takie cele, jak: utrzymanie odpowiedniej jakości i niezawodności dostaw wody do picia na terenie Lublina, w tym także zmniejszenie strat wody w sieci, przez modernizację istniejącej sieci wodociągowej, wyeliminowanie źródeł zanieczyszczeń wód gruntowych i powierzchniowych w postaci indywidualnych zbiorników bezodpływowych, zmniejszenie negatywnego oddziaływania funkcjonowania systemu kanalizacyjnego na wody podziemne w wyniku modernizacji istniejącej sieci kanalizacyjnej, poprawę funkcjonowania oczyszczalni ścieków „Hajdów”; poprawę komfortu życia mieszkańców; poprawę efektywności działania systemu wodno-ściekowego w Lublinie; poprawę możliwości gospodarczego rozwoju Lublina i okolic; rozwój systemu kanalizacyjnego na terenie obecnie nieuzbrojonym.

Które z zadań inwestycyjnych mają kluczowe znaczenie dla całego projektu? Czy mógłby je Pan pokrótce scharakteryzować?

Przedmiotem projektu jest kompleksowa rozbudowa i modernizacja systemu zbiorowego zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków na terenie Lublina. Przedsięwzięcie zakłada budowę ok. 55,6 km nowej kanalizacji sanitarnej grawitacyjnej, ok. 0,5 km nowej kanalizacji sanitarnej tłocznej, 2,5 km kolektora NII, modernizację ok. 40 km kanalizacji sanitarnej, budowę ok. 5 km nowej sieci wodociągowej, modernizację ok. 52 km sieci wodociągowych, modernizację ok. 2,3 km magistrali wodociągowej, modernizację stacji wodociągowej „Zemborzycka” oraz modernizację oczyszczalni ścieków „Hajdów”
Wszystkie zadania inwestycyjne realizowane w ramach projektu w zasadzie w równym stopniu wpływają na uporządkowanie gospodarki wodno-ściekowej na terenie miasta. Podstawowym niedoborem jakościowym w zakresie gospodarki wodnej w Lublinie jest zły stan techniczny sieci wodociągowej w centrum, spowodowany długoletnim okresem eksploatacji (nawet 80-letnim), czego skutkiem są liczne awarie oraz straty wody w sieci. Szczególnie w złym stanie technicznym jest główna magistrala wodociągowa miasta o średnicy DN 800, która zasila 30% obszaru Lublina w wodę. W niezadowalającym stanie technicznym są również urządzenia stacji wodociągowej „Zemborzycka”.
W ramach usystematyzowania gospodarki ściekowej zostaną podjęte rozliczne działania, m.in. budowa kolektora NII, który umożliwi ościennej gminie Głusk włączenie się do systemu kanalizacji miasta Lublin. Rozbudowa kanalizacji na terenie Lublina przyczyni się również do skanalizowania terenów, na których użytkowanie zbiorników bezodpływowych stanowi źródło zanieczyszczenia środowiska gruntowo-wodnego.
Kluczowym obiektem jest oczyszczalnia ścieków „Hajdów” w Lublinie, którego głównym zadaniem jest zapewnienie prawidłowego oczyszczania ścieków. Podjęcie działań modernizacyjnych obiektu wiąże się z większą kontrolą procesów prowadzonych w oczyszczalni, zmniejsza ryzyko awarii, przyczyniając się jednocześnie do zwiększenia stopnia oczyszczania ścieków.

Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w Lublinie należy do krajowej czołówki branży wodociągowo-kanalizacyjnej. Czemu zawdzięcza tę pozycję?

Jakość dostarczanej mieszkańcom wody, a także czystość odprowadzanych do środowiska ścieków musi spełniać określone w przepisach rygorystyczne normy. Dlatego też, aby sprostać obowiązującym europejskim i krajowym standardom, spółka przeszła wiele rygorystycznych procesów certyfikacji, wprowadza najnowocześniejsze technologie oraz wykonuje systematyczne badania. Priorytetem spółki jest doskonalenie technologii oczyszczania ścieków. Realizowane modernizacje koncentrują się m.in. na dostosowaniu technologii oczyszczania do wymaganego przez normy unijne poziomu redukcji związków azotu i fosforu, zagospodarowaniu osadów pościekowych i modernizacji części osadowej oczyszczalni, likwidowaniu uciążliwych zapachów, pełnym wykorzystaniu biogazu, a także obniżeniu energochłonności procesu oczyszczania ścieków.
W 1999 r. MPWiK w Lublinie jako pierwsze tego typu przedsiębiorstwo w Polsce i jedno z pierwszych w Europie, wprowadziło Zintegrowany System Zarządzania. Spółka posiada certyfikat zarządzania jakością, zgodny z normą ISO 9001, przyznany przez SGS Société Générale de Surveillance SA, certyfikat zarządzania środowiskowego, zgodny z normą ISO 14001, przyznany przez SGS Société Générale de Surveillance SA, certyfikat zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy, zgodny z normą PN-N 18001, przyznany przez Centralny Instytut Ochrony Pracy (CIOP). Wyrazem uznania dla osiągnięć spółki jest umieszczenie jej przez Ministerstwo Gospodarki w 1999 r. na liście referencyjnej, promującej nowocześnie zarządzane przedsiębiorstwa.
Mocną pozycję firmy potwierdzają nagrody i wyróżnienia, m.in.: Lidera Przedsiębiorczości, Panteonu Polskiej Ekologii, Pracodawcy Roku, Przedsiębiorstwa Fair Play, Kryształowej Cegły, Pracodawcy Przyjaznego Pracownikom, Lubelskiego Orła Biznesu, Solidnego Pracodawcy, Wojewódzkiego Lidera Biznesu.
Spółka od 15 lat posługuje się telewizyjnymi metodami monitoringu sieci kanalizacyjnych, a od 2001 r. stosuje najnowocześniejsze, bezwykopowe technologie renowacji sieci kanalizacyjnych.

Jaka część prac wykonywana jest przy użyciu technologii bezwykopowych? Czy współpracują Państwo z firmami tego sektora?

Wykonujemy naprawy sieci kanalizacyjnych metodami bezwykopowymi w technologii Robo-Liner: liniową (rękawa) oraz punktową (packera). Metodami bezwykopowymi w technologii Robo-Liner przebudowujemy ok. 3 km sieci kanalizacji sanitarnej rocznie. W ub.r. wykonaliśmy bezwykopowo przebudowę 3233 m sieci, natomiast tradycyjnie – 1263 m sieci i przykanalików. Łącznie w 2009 r. wykonaliśmy przebudowę 4493 m sieci kanalizacji sanitarnej, z czego w technologii bezwykopowej prawie 72%.
Monitoring sieci kanalizacyjnej mamy w swojej ofercie od 1995 r. Wtedy to zakupiliśmy pierwszy kamerowóz do telewizyjnej inspekcji kanałów. W tej chwili dysponujemy już dwoma samochodami inspekcyjnymi, wyposażonymi w cztery kamery do różnych średnic kanałów, w tym jeden nowoczesny skaner pozwalający na wykonywanie panoramicznych nagrań wnętrza kanału. Taka liczba kamer pozwala nam na całkowitą samowystarczalność w zakresie monitoringu kanalizacji. Za pomocą tego sprzętu wykonujemy przeglądy przedodbiorowe, gwarancyjne, planowe przeglądy określające stan kanałów i pozwalające zakwalifikować je do odpowiedniej grupy ze względu na zastosowaną metodę naprawy. Świadczymy również usługi monitoringu kanałów dla firm zewnętrznych.
Zdecydowaną większość prac wykonujemy własnymi siłami, a współpraca z innymi firmami ogranicza się do serwisowania sprzętu, doradztwa u dostawców technologii oraz bieżących kontaktów z firmami zajmującymi się inżynierią ruchu.

Jakie bezwykopowe metody renowacji są najczęściej stosowane? Czy będą kolejne inwestycje w technologie bezwykopowe?

Do przebudowy sieci kanalizacyjnej stosujemy metodę Robo-Liner – rękawa poliestrowego nasączonego żywicami epoksydowymi. Planujemy zakup robota, za pomocą którego będzie można dokonywać renowacji przykanalików i ich bezpośrednich włączeń do kanału. W przypadku technologii bezwykopowych stosowanych do renowacji zarówno sieci wodociągowych, jak i kanalizacyjnych, na przełomie lat 2009/2010 zakupiliśmy maszynę do krakingu statycznego. W tym roku zamierzamy wdrożyć ją do eksploatacji, wymieniając kilka odcinków wyeksploatowanej sieci wodociągowej, a w latach 2011–2018 zaplanowaliśmy przy jej użyciu wymianę 22 km rurociągów.

Dziękuję za rozmowę.